Minder ruis, meer zorg: hoe slimme algoritmes het alarmmanagement in ziekenhuizen transformeren

Stel je voor: een verpleegkundige loopt een drukke afdeling op en haar pieper gaat af. En nog een keer. En nog een keer. Drie alarmen in twee minuten. Maar hoeveel van die alarmen vereisen daadwerkelijk actie?

Het antwoord, zo bleek tijdens de theatersessie op Zorg & ICT 2026, is ontnuchterend: slechts ongeveer 10 procent van alle alarmen van medische apparatuur is klinisch relevant. De overige 90 procent zijn technische meldingen, valse pieken of signalen die zichzelf binnen enkele seconden oplossen. Het gevolg is alarmmoeheid, een fenomeen waarbij zorgprofessionals door de voortdurende stortvloed aan meldingen steeds minder slagvaardig reageren. En dat is een risico dat je als zorginstellinggeen moment wilt nemen.

Dirk Schoenaker, Product Owner bij itemedical en partner van Esprit ICT, liet zien hoe slimme algoritmen dit probleem structureel kunnen aanpakken.

Van bron naar context: de evolutie van alarmmanagement

De traditionele aanpak van alarmmanagement begint bij de bron. Wordt een apparaat niet correct gebruikt? Dan lost de oplossing zich aan het begin van de keten. Daarna volgt het filteren van enkelvoudige alarmen: negeren als een melding nooit relevant is, vertragen als een alarm zichzelf doorgaans binnen vijf seconden oplost, of aanpassen door contextuele informatie toe te voegen aan de alarmtekst.

Maar wat doe je met alarmen in het grijze gebied, de signalen waarvan de relevantie volledig afhangt van de situatie rondom de patient? Daar schieten traditionele methoden tekort. En daar begint het echte werk.

De Rule Engine: context als sleutelwoord

De oplossing ligt in wat itemedical de Rule Engine noemt, ook wel de IT-Watcher. Dit systeem beoordeelt niet elk alarm afzonderlijk, maar analyseert de context: welke andere signalen zijn tegelijkertijd actief, hoe vaak is dit alarm al afgegaan, en wat zeggen andere meetwaarden over de toestand van de patient?

Drie concrete voorbeelden uit de praktijk maakten dit tastbaar.

Het eerste voorbeeld draait om asystolie, een van de meest alarmerend klinkende signalen die een monitor kan afgeven. Toch is dit alarm in de praktijk vaak vals positief. De Rule Engine lost dit op door de hartfrequentie vanuit een tweede bron, zoals de SpO2-sensor of de arteriële bloeddrukregistratie, te raadplegen. Is de hartfrequentie groter dan 40 slagen per minuut? Dan wordt het alarm tien seconden vertraagd, zodat de monitor de kans krijgt te herstellen. Is de hartfrequentie 40 of lager? Dan gaat het alarm direct door, aangevuld met de tekst: asystolie zonder hartslag. Helder, snel interpreteerbaar en klinisch relevant.

“Als de hartfrequentie vanuit een tweede meting normaal is, geef je de monitor de ruimte om te herstellen. Zo voorkom je een onnodige sprint naar het bed.”

Het tweede voorbeeld toont hoe herhaling context geeft. Een hoge hartfrequentie die voor de eerste of tweede keer binnen vijftien minuten wordt gemeld, krijgt een lage prioriteit. Meldt hetzelfde alarm zich voor de derde keer in dat tijdsvenster? Dan wordt de prioriteit automatisch verhoogd, en verschijnt de instructie: controleer monitorinstellingen. Dit is on-the-job coaching in optima forma: technologie die zorgprofessionals begeleidt zonder extra scholingsmomenten.

Het derde voorbeeld gaat nog een stap verder. Wanneer een desaturatiealarm en een extreem tachypneu-alarm gelijktijdig actief zijn, genereert het systeem een geheel nieuw alarm: kritieke situatie, controleer patient, met hoge prioriteit. Zodra een van de twee onderliggende alarmen verdwijnt, stopt ook dit gecombineerde alarm automatisch. De rule engine denkt mee, in real time.

Proactieve zorg met Early Warning Scores

Naast het slim filteren en combineren van bestaande alarmen, biedt de Rule Engine ook de mogelijkheid voor proactieve alarmering via Early Warning Scores, afgekort EWS. Op basis van parameters als ademhaling, hartfrequentie en temperatuur, berekent het systeem continu een risicoscore per patiënt.

Om meetfouten te minimaliseren, werkt het systeem met mediaan- of gemiddelde waardes over een periode van bijvoorbeeld vijftien minuten. Afhankelijk van de berekende score worden alarmen met oplopende prioriteit verstuurd. Ook uitzonderingsregels zijn mogelijk: een sterk afwijkende enkelvoudige parameter kan direct een medium-risicoalarm triggeren, ook als de totaalscore laag is.

Cruciaal is het zogenoemde ijkingsproces. Het advies van Dirk Schoenaker is om het systeem eerst een maand lang ‘stil’ te laten draaien, zonder alarmen te versturen. In die periode verzamel je data, vergelijk je automatisch berekende scores met handmatige observaties en stem je de regels af op de specifieke patiëntenpopulatie en werkprocessen van de afdeling. Pas daarna ga je live.

“Technologie werkt alleen als je haar afstemt op de mensen en de processen die ermee werken. Zonder dat ijkingsproces mis je de werkelijkheid van de afdeling.”

Wat betekent dit voor jouw organisatie?

Voor IT-beslissers in de zorg biedt deze aanpak een helder perspectief. Alarmmanagement is geen technisch detail aan de rand van het zorgproces, het is een strategisch vraagstuk dat directe invloed heeft op patiëntveiligheid, werkdruk en de kwaliteit van zorg.

De combinatie van itemedical en Esprit ICT brengt de technologische intelligentie van de Rule Engine samen met diepgaande kennis van zorgprocessen en ICT-infrastructuur. Van analyse en implementatie tot begeleiding op de werkvloer: de focus ligt altijd op technologie die werkt voor de zorgprofessional, niet andersom.

Want uiteindelijk draait het niet om het aantal alarmen. Het draait om de patiëntin bed.

Meer weten over slimme alarmoplossingen voor uw zorginstelling? Neem contact op met Esprit ICT.